როგორ მოახერხა 60 000-იანმა ამერიკულმა ქალაქმა ფატალური ავარიების ნულამდე შემცირება?
პოლიტიკოსები ამბობენ, რომ უსაფრთხოება უპირველესია. პოლიციის დეპარტამენტები და სატრანსპორტო უწყებებიც იმავეს იმეორებენ — გვპირდებიან, რომ ყველაფერს აკეთებენ ავარიების შესამცირებლად. ქალაქები გამოდიან ახალი ინიციატივებით, აქვეყნებენ კვლევებს და გეგმავენ კამპანიებს, თუმცა ფეხით მოსიარულეთა სიკვდილიანობის მაჩვენებელი ბოლო ათწლეულების განმავლობაში არაერთ ქვეყანაში მაინც პიკურ ნიშნულზე რჩება.
და სწორედ ამ დროს არსებობს ჰობოკენი — ნიუ-ჯერსის შტატის პატარა ქალაქი, დაახლოებით 60 000-იანი მოსახლეობით, სადაც 2017 წლის იანვრის შემდეგ საგზაო ინციდენტის შედეგად არცერთი ადამიანი არ დაღუპულა. უკვე 9 წელზე მეტია, ამ ქალაქის ქუჩებში ავარიას სიცოცხლე არავისთვის წაურთმევია.
ყველაზე პარადოქსული და სხვა ქალაქებისთვის „უხერხული“ კი ისაა, რომ ჰობოკენს ამ შედეგისთვის არანაირი რევოლუციური ტექნოლოგიური გარღვევა არ გამოუყენებია. მათ არ აუკრძალავთ ავტომობილები, არ დაუხარჯავთ მილიარდები ინფრასტრუქტურის ნულიდან ასაშენებლად და არც რაიმე საიდუმლო ფორმულა აღმოუჩენიათ. მათ უბრალოდ დანერგეს მარტივი ინფრასტრუქტურული ცვლილებები, რომლებსაც დარგის ექსპერტები წლებია რეკომენდაციას უწევენ.
$20-იანი გამოსავალი, რომელმაც ყველაფერი შეცვალა
პლატფორმა Safe By Design-ის ახალი ვიდეო ანალიზის მიხედვით, ქალაქის ადმინისტრაციამ აღმოაჩინა, რომ ველოსიპედისტებისა და ფეხით მოსიარულეთა ავარიების 88% გზაჯვარედინებზე ხდებოდა. მათი მთავარი გადაწყვეტილება კი კომიკურად იაფი აღმოჩნდა: ყოველი კუთხის დასაწყისში ორი პლასტიკური ბოძის დამონტაჟება, რაც ჯამში სულ რაღაც $20 ჯდებოდა.
ამ ბოძებმა მძღოლებს გზაჯვარედინებთან ზედმეტად ახლოს პარკირების საშუალება მოუსპო. შედეგად, მოსახვევში მყოფ მძღოლებსა და ტროტუარიდან ჩამოსასვლელად გამზადებულ ფეხით მოსიარულეებს შორის ხედვის არეალი სრულად გაიხსნა. ამ მეთოდს მოგვიანებით Hoboken daylighting-ი ეწოდა და ის აშშ-ის ფედერალურ დონეზე სამაგალითო შემთხვევად იქცა. ამ მარტივმა ნაბიჯმა, სხვა მცირე კორექტირებებთან ერთად, ფეხით მოსიარულეთა ტრავმები 30%-ით შეამცირა.
ქალაქი ამით არ გაჩერებულა — შუქნიშნების ციკლი ისე შეიცვალა, რომ ფეხით მოსიარულეებს მწვანე შუქი რამდენიმე წამით ადრე აენთებათ, სანამ ავტომობილები მოუხვევენ. ასევე, სიჩქარის ლიმიტი 20 მილამდე (დაახლოებით 32 კმ/სთ) შემცირდა და ტროტუარების კუთხეები წინ გამოიწია, რამაც ფეხით მოსიარულეებისთვის გზის გადაკვეთის მანძილი შეამცირა.
ეს იდეები ახალი არ არის, მაგრამ მათი მთავარი პლუსი ისაა, რომ ისინი არ არის დამოკიდებული ადამიანის „კეთილ ნებაზე“ ან სწორ არჩევანზე. ისინი ქმნიან ფიზიკურ ბარიერს, რომელიც ადამიანურ შეცდომას ტრაგედიამდე ახლოს არ უშვებს.
უსაფრთხოების საინფორმაციო კამპანიებს, გამაფრთხილებელ ნიშნებსა და პოლიციის კონტროლს თავისი ადგილი აქვს, თუმცა მათ ერთი დიდი მინუსი გააჩნიათ — ისინი იმედოვნებენ, რომ ადამიანი ყოველთვის ფხიზლად, კონცენტრირებულად და წესების დაცვით იმოქმედებს. ინფრასტრუქტურა კი უსაფრთხოების უპირატესი მეფეა ზუსტად იმიტომ, რომ ის არჩევანს არ გიტოვებს.
ქალაქების დაგეგმარებასა და ტრაფიკის მენეჯმენტზე მსჯელობისას, ჰობოკენის შემთხვევა საუკეთესო მაგალითია იმისა, რომ ქვეითისა და ავტომობილის სწორი, ფიზიკური განცალკევება გზაჯვარედინებზე (თუნდაც $20-იანი ბოძებით) სასწაულებს ახდენს.
როგორ უყურებთ ამ საკითხს თბილისისა და ზოგადად საქართველოს ქალაქების კონტექსტში? ჩვენთან ხშირად უსაფრთხოების აქცენტი მძღოლების მენტალიტეტზე, ჯარიმებსა და კამერებზე გადადის — თქვენი აზრით, რამდენად შეცვლიდა სიტუაციას ჩვენს გზაჯვარედინებზე მსგავსი „აგრესიული“ ინფრასტრუქტურული ბარიერების დანერგვა?
